Tarih Öğretiminde Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı

    

    2000’li yıllarda her alanda çok hızlı bir değişim yaşanmaktadır. Yaşanan bu değişimin en fazla etkilediği alanlardan birisi eğitimdir. Eğitim kurumları öğrencilerin, değişen şartlara ayak uydurabilmesi için, sık sık kendilerini yenilemektedirler. Bu anlamda özellikle eğitim programları, yaklaşımları ve ders kitapları değişen ihtiyaçlar ışığında yeniden düzenlenmektedir.


       Çağımızda eğitimi doğrudan etkileyen diğer bir unsur ise, öğretim teknolojilerinde meydana gelen gelişmelerdir. Bu alandaki değişim, öğretmen ve öğrencilere kolaylık sağlamanın yanında, etkili ve kalıcı öğrenmeye önemli katkılar sunmaktadır. Başka bir deyişle eğitim teknolojileri aracılığıyla öğrenciler, etkili, kalıcı ve eğlenceli bir öğrenme ortamına kavuşabilmektedirler.
       Eğitim alanında meydana gelen değişim ve gelişmeler, öğretmen eğitimini doğrudan etkilemiş ve ülkemizde eğitim fakülteleri programları 1998 yılında yenilenmiştir. Yeni programda öğretmenlik mesleğiyle ilgili derslerin sayısı artırılmıştır. Bu derslerden bir tanesi ‘Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı’ isimli derstir. Bu ders çerçevesince öğretmen adaylarına, sorumlu olacakları öğretim alanıyla ilgili öğretim teknolojilerini kullanma ve materyal geliştirme becerileri kazandırılması hedefl enmektedir.
       Aday öğretmenlere etkili öğretmen olabilmek için önemli nitelik ve beceriler kazandırabilecek olan bu dersin uygulanmasında problemler yaşanmaktadır. Bu alanda yaşanan önemli problemlerden birisi, farklı alanların öğretimine yönelik ‘Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı’ ders kitaplarının hazırlanmamasıdır. Örneğin, bu alanda tarih öğretmen adaylarının eğitimine yönelik bir ders kitabı bulunmamaktadır. Mevcut ders kitapları, öğretim teknolojileri ve materyal tasarımıyla ilgili genel bilgiler vermekte olup, farklı alanların öğretimine uyarlanamamaktadır. Bu boşluğu doldurmak amacıyla, ‘Tarih Öğretiminde Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı’ isimli bu kitap hazırlanmıştır. Çalışmanın tarih ve sosyal bilgiler öğretmenliği programlarında okutulan ‘Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı’ isimli derslerden sorumlu öğretim elemanlarına yol göstereceği ümit edilmektedir.
       Tarih Öğretiminde Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı’ isimli kitap on bir bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde tarih öğretimi, öğretim teknolojileri ve materyal tasarımıyla ilgili bilgiler verilmiştir. Eserin ikinci kısmı öğretim materyallerinin seçimi ve kullanımını etkileyen faktörlerle ilgilidir. Üçüncü bölümde, öğretim araçları ve öğretim araçlarının öğretimdeki yeri hakkında bilgiler verilmektedir. Çalışmanın dördüncü bölümünde, tarih eğitiminde ders kitapları ve ders kitaplarının kullanımını açıklanmaktadır. Beşinci bölümde, tarih öğretiminde yazılı kaynakların kullanımını açıklanmaktadır. Altıncı bölümde, tarih öğretiminde yazılı kaynakların kullanımıyla ilgili bilgiler verilmiştir. Yedinci kısım, basılı görsellerin kullanımı hakkındadır. Sekizinci bölüm, tarih öğretiminde film ve belgesel kullanımıyla alakalıdır. Dokuzuncu bölümde, tarih öğretiminde çalışma yaprakları ve kullanımını açıklanmaktadır. Çalışmanın onuncu kısmı, tarih öğretiminde bilişim teknolojileriyle ilgilidir. Son bölüm ise, tarih öğretiminde alternatif materyal kullanımı hakkındadır. Çalışmanın öğrencilere, tarih ve sosyal bilgiler öğretmenliği programlarında ‘Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı’ dersinden sorumlu olan öğretim elemanlarına fayda getirmesi dileğiyle…

Editörler : İsmail H. Demircioğlu İbrahim Turan
Yazarlar : İbrahim Hakkı Öztürk Ayten Kiriş Gülin Karabağ Erkan Dinç Banu Çulha Özbaş Ahmet Şimşek Sezai Öztaş Selahattin Kaymakçı Ramazan Kaya

Yayınevi: PEGEMA

İÇİNDEKİLER

Önsöz

Bölüm

Tarih Öğretimi, Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı

Giriş

Tarih Öğretiminin Kısa Bir Tarihçesi

Tarih Öğretiminde Materyal Kullanımı

Yazılı Materyaller

Resim ve Grafikler

Tepegöz Asetatları

Nesneler ve Modeller

Ses Kasetleri ve Televizyon Programları

Video Kasetleri ve Bilgisayar Yazılımları

Temel Kavramlar

Teknoloji

Eğitim Teknolojisi

Öğretim Teknolojisi

Öğretim Materyali

Öğretim Tasarımı

Araç-Gereç

İletişim

Sistem

Tarih

Tarih Eğitimi

Kaynakça    

Bölüm

Öğretim Materyallerinin Seçimi ve Kullanımını Etkileyen Faktörler

Giriş

Hedef Kazanımlara Uygunluk

Öğretim Konusuna Uygunluk

Öğretim Yöntemlerine Uygunluk  

Öğrenci Grubunun Özelliklerine Uygunluk                                                                                             

Sınıf Ortamının Fiziki Özellikleri                                                                                                                    

Ulaşılabilir Öğretim Araçlarının Niteliği                                                                                                       

Maliyet ve Ulaşılabilirlik                                                                                                                                    

Görsel Özellikler ve Okunabilirlik                                                                                                                   

Bilgi İçeriğinin Güvenilirliği                                                                                                                                

Dil Özellikleri                                                                                                                                                          

Sonuç                                                                                                                                                                             

Kaynakça                                                                                                                                                                       

 

Bölüm   

Öğretim Araçları ve Öğretimdeki Yerleri

Giriş                                                                                                                                                                                 

Tarih Derslerinde Televizyon, Video ve Teyp Kullanımı                                                                                  

Tarih Derslerinde Görsel Araçların Kullanımı                                                                                                    

Tepegöz                                                                                                                                                                  

Opak Projektör                                                                                                                                                       

Yazı ve Gösteri Tahtaları                                                                                                                                      

Grafik Materyalleri                                                                                                                                                  

Şemalar                                                                                                                                                                   

Sonuç                                                                                                                                                                              

Kaynakça  

                                                                                                                                                                     

Bölüm    

Tarih Eğitimi ve Ders Kitabı Kullanımı

Giriş                                                                                                                                                                                   

Tarih Öğretiminde Ders Kitaplarının Yeri ve Önemi                                                                                 

Yapı, Tasarım ve İçerik Bakımından İyi Bir Tarih Ders Kitabında

Bulunması Gereken Özellikler ve Ders Kitabı Seçmek İçin Ölçütler                                                     

İyi Bir Tarih Ders Kitabı Nasıl Olmalıdır?                                                                                                      

Yeni Hazırlanan Tarih Ders Kitapları                                                                                                            

Tarih Ders Kitabını Etkili Kullanma Önerileri                                                                                             

Etkinlik                                                                                                                                                                           

Etkinlik                                                                                                                                                                         

Etkinlik                                                                                                                                                                           

Etkinlik                                                                                                                                                                            

Etkinlik                                                                                                                                                                        

Sonuç                                                                                                                                                                             

Kaynakça

                                                                                                                                                             

Bölüm 

Tarih Öğretiminde Yazılı Kaynakların Kullanımı

Giriş                                                                                                                                                                                 

Tarih Öğretiminde Yazılı Kaynaklar                                                                                                              

Yazılı Kaynaklara Dayalı Öğretim Modelleri                                                                                              

Yazılı Kaynaklarla Öğretimin Uygulanması                                                                                                

Yazılı Kaynaklarla Öğretim Etkinlikleri:                                                                                                       

Etkinlik  : Geçmişin Dili: Bir Metni Basitleştirerek Daha İyi Anlama ve Sorgulama                            

Etkinlik   : Kim Doğru Söylüyor?                                                                                                                             

II  Muradın Tahttan Feragati                                                                                                                           

Sultan Muradın Tahttan Tekrar Feragati Ve Üçüncü Defa Cülusu                                                    

Etkinlik    : Sınıfta Tarihsel Metin Analizi                                                                                                             

Sonuç                                                                                                                                                                            

Kaynakça                                                                                                                                                                      

 

Bölüm 

Tarih Öğretiminde Gerçek Nesnelerin Kullanımı

Giriş                                                                                                                                                                               

Tarih Öğretiminde Gerçek Nesne Kullanımından Kastedilen Ne(değil)dir?                                    

Tarih Öğretiminde Nesne Kullanımının Gerekliliği                                                                                    

Nesne Çözümlemesi                                                                                                                                             

Sonuç                                                                                                                                                                             

Kaynakça    

                                                                                                                                                                  

Bölüm 

Tarih Öğretiminde Basılı Görsellerin Kullanımı

Giriş                                                                                                                                                                                 

Görsel Algı ve Tarih                                                                                                                                                   

Tarihsel Görsel Materyaller                                                                                                                                      

Gerçeğe yakın bir tasvirle beliren görseller                                                                                            

Tarihsel Fotoğraf                                                                                                                                          

Tarihsel Resim                                                                                                                                                

Karikatür                                                                                                                                                            

Minyatür                                                                                                                                                          

Gravürler                                                                                                                                                      

Grafik-Tablo-Çizelge-Şekiller                                                                                                                  

Tarih Haritaları                                                                                                                                           

Tarih Şeridi (Zaman Çizelgesi)                                                                                                              

Sonuç                                                                                                                                                                            

Kaynakça    

                                                                                                                                                                

Bölüm 

Tarih Öğretiminde Filmlerin Kullanımı

Giriş                                                                                                                                                                                  

Tarih Öğretimi ve Filmler                                                                                                                                        

Tarih Öğretiminde Kullanılabilecek Film Türleri                                                                                             

Tarih Öğretiminde Kullanılabilecek Filmlerin Seçiminde Dikkat Edilecek Hususlar                         

Tarih Öğretiminde Filmlerin Analizi ve Kullanımı                                                                                          

Film Gösterimi Öncesi Dikkat Edilecek Hususlar:                                                                               

Film Gösterimi Sırasında Dikkat Edilecek Hususlar:                                                                           

Film Gösterimi Sonrasında Dikkat Edilecek Hususlar ve

Yapılabilecek Etkinlikler:                                                                                                                               

Tarih Öğretiminde Filmlerin Kullanılmasının Yararlılıkları                                                                         

Tarih Öğretiminde Filmlerin Kullanılmasının Sınırlılıkları                                                                             

Sonuç                                                                                                                                                                            

Kaynakça  

                                                                                                                                                                    

Ek  : Film Kontrol Listesi                                                                                                                                            

Ek   : Film Çalışma Kâğıdı                                                                                                                                      

Ek    : Örnek Film İzleme Etkinliği                                                                                                                         

 

Bölüm 

Tarih Öğretiminde Çalışma Yaprakları ve Kullanımı

Giriş                                                                                                                                                                                 

Çalışma Yapraklarıyla İlgili Kuramsal Bilgiler                                                                                                      

Çalışma Yaprağı Nedir?                                                                                                                                   

Çalışma Yaprakları Kullanımının Yararları Nelerdir?                                                                              

Çalışma Yapraklarının Kullanımının Sınırlılıkları Nelerdir?                                                                   

Çalışma Yapraklarının Bölümleri Nelerdir?                                                                                               

Çalışma Yaprakları Hazırlanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?                                                            

Çalışma Yaprakları Uygulanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?                                                            

Tarih Öğretimi ve Çalışma Yaprakları                                                                                                                  

Tarih Öğretiminde Çalışma Yapraklarının Kullanım Alanları                                                              

Tarih Öğretiminde Çalışma Yaprakları Hazırlanıp Kullanılırken Hangi

Aşamalar Takip Edilmelidir?                                                                                                                            

Sonuç                                                                                                                                                                            

Kaynakça 

                                                                                                                                                                    

Bölüm  

Tarih Öğretiminde Bilişim Teknolojileri

Giriş                                                                                                                                                                                 

Tarih Eğitiminde Kullanılabilecek Eğitim Teknolojileri                                                                                  

Tarih Eğitiminde İnternet Kullanımı                                                                                                              

Eğitimde İnternet Kullanımının Faydaları                                                                                            

Tarih Eğitiminde Bilgisayar Oyunlarının Kullanımı                                                                                 

Tarih Eğitiminde Akıllı Tahtaların Kullanımı                                                                                              

Tarih Eğitiminde Elektronik Kitap (E-kitap) ve

E-kitap Okuyucularının Kullanımı                                                                                                                

Tarih Eğitiminde Tablet Bilgisayarların Kullanımı                                                                                    

Sonuç                                                                                                                                                                            

Kaynakça    

                                                                                                                                                                    

Bölüm  

Tarih Derslerinde Alternatif Materyal Kullanımı

Giriş

Alternatif Materyallere Duyulan İhtiyacın Sebepleri

Öğrenim ortamında yeterli sayıda araç-gerecin olmaması ya da hiçbir

araç-gerecin bulunmaması:

Var olan öğretim materyallerinin eğitsel ölçütlere uygun olmaması:

Öğrenim ortamını zenginleştirme ihtiyacı:

Alternatif Materyallerin Yararları

Alternatif Materyallerin Sınırlılıkları

Alternatif Materyal Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Tarih Derslerinde Kullanılabilecek Alternatif Materyal Türleri

Tarih Derslerinde Kullanılabilecek Alternatif Materyal Örnekleri

Maket:

Yap-boz Haritası:

Levha:

Kavram Bulmacası:

Dilsiz Harita:

Kavram Karikatürü:

Kaynakça